harmonie
Sinds 1840 de plek waar je elkaar ontmoet

De geschiedenis van de Sociëteit "De Harmonie"
te Groningen, deel 3

Al vanaf 1910 waren de voorboden zichtbaar van een uit elkaar groeien van het Harmonieorkest en de Sociëteit. Zowel financieel als wat bestuurlijke capaciteit betreft, ontgroeide het orkest de capaciteiten van de Sociëteit. Bevorderd door de veranderde tijden, waarin ook op andere plaatsen in de stad vertier gevonden kon worden, het opkomen van de radio, het ontstaan van vakbonden en de nadelen van de Eerste Wereldoorlog, kon de Sociëteit het orkest niet meer bekostigen en werd in 1916 de N.V. Groninger Orkest Vereniging opgericht. Deze kon door de gemeente gesubsidieerd worden. Als tegenprestatie aan de Gemeente ontstonden er Volksconcerten, concerten in het Sterrebos en Abonnementsconcerten.

In 1926 werd de G.O.V. geheel onafhankelijk van de Vereniging "De Harmonie". Deze laatste viel weer terug op haar andere activiteiten, zoals het verhuren van de zalen aan ettelijke instanties en verenigingen, voor grote feesten en vergaderingen, voor tentoonstellingen en sportuitvoeringen. Ook werd de traditie voortgezet dat tijdens de kermis en op 28 augustus een groot en uitgebreid amusementsprogramma in de Harmonie werd aangeboden.

Van bijzonder belang voor de Harmonie en voor Groningen was de ontwikkeling van de biljartsport. Deze ontwikkelde zich onafhankelijk van de Harmonie in de Groninger Biljart Club, opgericht in 1897, maar wel werden belangrijke en grote wedstrijden in de grote zaal van de Harmonie gespeeld. Vooral de Harmonie in Groningen was in het begin van de 20e eeuw, naast Amsterdam, het Mekka van de Nederlandse biljartsport.

Omstreeks 1925 bleek de glorietijd van de Sociëteit "De Harmonie" voorbij. Ze dobberde wel zonder grote problemen de crisistijd door, maar kwam niet weer echt tot bloei. Een brand in 1941 was de genadeklap en maakte een definitief einde aan een roemrucht verleden. In 1973 werd de om haar akoestiek beroemde concertzaal na een emotionele discussie afgebroken. De G.O.V. veranderde in 1966 haar naam in Noordelijk Filharmonisch Orkest (voor Groningen en Drenthe), en in 1989 ontstond door fusie met het Frysk Orkest het Noord Nederlands Orkest. Dit jaar zal het 145 jaar geleden zijn dat in het oorspronkelijke Harmonieorkest de eerste musici werden aangesteld.

In de Kreupelstraat werd in 1967 een nieuw gebouw neergezet voor de Vereniging "Sociëteit De Harmonie", die thans voor haar 450 leden een goede plaats biedt voor de biljart- en bridgesport.


Door Jan Minderhoud
In februari 2008 verscheen het boek over de geschiedenis van De Harmonie.